آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 1691
 بازدید امروز : 60
 کل بازدید : 1204853
 بازدیدکنندگان آنلاين : 2
 زمان بازدید : 0/7640
وضعیت آب و هوا
weather.ir is down

 سلامت محيط مدارس:

ايمني و بهداشت محيط مدرسه از اصول اوليه بهداشت مدارس است. بدون شك يكي از مؤلفه هايي كه در آموزش و پرورش كودكان تأثير اجتناب ناپذير دارد محيط مادي و فيزيكي حاكم بر مدرسه است. محيط مدارس بايد به گونه اي باشد تا از هر لحاظ به نيازهاي جسمي ، رواني و اجتماعي دانش آموزان پاسخ دهد. در آموزش و پرورش نوين فضاي فيزيكي به عنوان يك عامل زنده و پويا در انجام فعاليتهاي آموزشي و تربيتي دانش آموزان تلقي مي گردد. چنانچه در مدرسه آب سالم ، سرويسهاي بهداشتي ، فضاي كافي ، تجهيزات و وسايل مناسب و استاندارد ، سيستم صحيح جمع آوري زباله و فاضلاب وجود نداشته باشد و به طور كلي آسايش محيطي فراهم نشود، به طور قطع تلاشهاي آموزشي و پرورشي معلمان و مربيان بازدهي مطلوب نخواهد داشت. در اين راستا  مطالب ذيل جهت ايجاد هماهنگي و برخورداري مدارس از استانداردهاي موجود به منظور ايجاد فضاي فيزيكي مناسب براي تعليم و تربيت نسلي پويا تهيه گرديده است.

1-     محل قرار گرفتن ساختمان مدرسه:

·         محلي كه براي احداث مدرسه بايد در نظر گرفته شود: بايد در فاصله و موقعيت مناسبي نسبت به مراكز جمعيتي و نواحي مسكوني و آموزشي بوده و در مالكيت آموزش و پرورش و داخل محدوده شهري يا روستا قرار داشته باشد.

·          امكان دسترسي به تأسيساتي مانند آب ، برق ، تلفن و گاز داشته باشد.

·          با توجه به تعيين جهت وزش باد ، زمين انتخابي نبايد در مسير و مجاورت عوامل آلودگي زا مانند كارخانجات صنعتي ، شيميايي ، محلهاي دفن زباله ، فاضلاب شهري ، دامداري ، مرغداري ، كشتارگاهها ، كوره هاي آجرپزي ، محل انباشت كود و ساير مراكزي كه به نحوي ممكن است ايجاد دود ، بو و گرد و غبار نمايد قرار داشته باشد.

·          بايد دقت شود تا محل احداث مدرسه در جوار بيمارستان، گورستان، زندان ، خطوط راه آهن، بزرگراهها ، فرودگاهها قرار نداشته و خارج از حريم كابلهاي فشار قوي برق (هوايي يا زميني) خطوط اصلي و فرعي گاز رساني ، پمپ بنزين و در مسير حوزه هاي آبريز فرعي و اصلي رودخانه قرار نداشته باشد.

·         در صورتيكه احداث مدرسه در نزديك محيطهاي ذكر شده در ماده 1 اجتناب ناپذير و اجباري باشد ، بايد حداقل 500 متر با مراكز فوق فاصله داشته باشد.

2-     محاسبه مساحت مورد نياز زمين احداث مدرسه:

·         معيار محاسبه مساحت زمين مورد نياز به منظور احداث مدرسه ، تعداد دانش آموزاني خواهد بود كه در آن مدرسه به تحصيل اشتغال خواهند داشت و متناسب با دوره هاي ابتدايي ، راهنمايي و متوسطه و بر اساس سرانه بنا  به ازاء‌ هر دانش آموز طبق ضوابط و معيارهاي طراحي فضاهاي آموزشي و پرورشي سازمان نوسازي ، توسعه و تجهيز مدارس و استاندارد ملی 2086 مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتی ايران خواهد بود.

·         براي احداث مدارس فني حرفه اي ، مدارس شبانه روزي و مدارس كار و دانش حسب مورد، علاوه بر زمين اشاره شده در بالا  بايد زمين كافي جهت احداث كارگاه ، آزمايشگاه اختصاصي ، فضاهاي ورزشي ، خوابگاه ، سالن غذاخوري ، آشپزخانه و انبار در نظر گرفته شود.

3-     نقشه ساختماني مدارس:

·         لازم است نقشه هاي ساختماني مدارس و ساير فضاهاي مرتبط در مقاطع مختلف تحصيلی با معيارهاي بهداشتي بر اساس استانداردهاي موجود در ضوابط طراحي فضاها ، طراحی شود.

·         نقشه مدارس استثنايي طبق ظوابط و استاندارد هاي موجود براي معلولين در نظر گرفته شود .

4-     ساختمان كلاس ها از نظر ديوارها و سقف:

·         ديـوارهاي كلاسها بايد كاملاً خشك ، بدون درز ، صاف و حداقل تا ارتفاع كف پنجره ها از سنگ مناسب استفاده شده و بقيه سطح ديوار مطابق با جدول رنگ فضاهاي آموزش و جداول نازك كاري رنگ آميزي گردد.

·         تمهيدات لازم جهت جلوگيري از انتقال صوت به كلاس مجاور انجام شود.

·         كف كلاسها ، راهروها و پله ها بايد مقاوم و مسطح و قابل شستشو بوده و لغزنده نباشد.

·         سقف كلاسها بايد صاف ، بدون درز و شكاف و به رنگ روشن باشد.

5-     محل نصب تابلو:

·         تابلو كلاس درس بايد در محلی مناسب كه نور كافي به آن ميرسد قرار داشته و در معرض ديد كامل دانش آموزان باشد.

·         تابلو به رنگ سبز مناسب و غير براق باشد تا از ايجاد خيرگي بر اثر بازتاب نور جلوگيري گردد.

·          فاصله تابلو كلاس درس از اولين رديف دانش آموزان 20/2 متر كمتر نباشد.

6-     كلاس ها از نظر نور و روشنايي:

·         كلاسها بايد حتي الامكان طوري ساخته شوند كه از نور طبيعي استفاده نمايند، ترجيحاً پنجره ها در سمت چپ دانش آموزان تعبيه شود و سطح آنها حدود يك پنجم مساحت كلاس باشد.

·         در مورد كلاسهاي شبانه و يا كلاسهايي كه اجباراً از نور مصنوعي استفاده مي نمايند شدت روشنايي بايستي در حد مطلوب باشد.

·         شدت روشنايي براي كارگاههاي فني و حرفه اي در مدارس و آزمايشگاهها مطابق با معيارهای بهداشت کار موضوع ماده 8 قانون کار جمهوری اسلامی ايران رعايت شود.

7-     درجه حرارت و تامين گرما در كلاس:

·         درجه حرارت مناسب جهت كلاسها بين 21 - 18 درجه سانتي گراد و رطوبت 60 – 50 درصد مي باشد.

·         وسايل گرمايشي بخصوص بخاريهاي گازي مدارس بايد استاندارد بوده و گازهاي حاصل از سوخت دستگاههاي مولد حرارت به خارج از كلاس هدايت شود.

8-     وسعت كلاس ها:

·         براي هر نفر دانش آموز در كلاس حداقل بايد 25/1 متر مربع سطح در نظر گرفته شود.

·         حداكثر ابعاد قابل قبول براي كلاس درس 8 متر طول و 7 متر عرض مي باشد. ارتفاع سقف کلاس نبايد از 3 متر کمتر باشد.

·         در مدارس شبانه روزي مساحت اتاق خواب بايد مطابق استانداردهاي طراحي فضاي سازمان نوسازي ، توسعه و تجهيز مدارس و مركز سلامت محيط و كار ، براي هر اتاق خواب حدود 40 متر مربع با 4 تخت دو طبقه به ظرفيت 8 نفر باشد (براي هر نفر 5 متر مربع سطح در نظر گرفته شود.) . حداكثر تعداد افراد در هر اتاق عمومي نبايستي بيش از 8 تخت باشد.

9-     وضعيت ايمني راهروها ، پله ها ،   پنجره ها و حياط مدرسه:

·         پله هاي مشرف به پرتگاه در مدارس بايد لغزنده نبوده و به نرده مناسب مجهز باشد.

·         ايجاد هر گونه بالكن و تراس مرتبط با كلاس ممنوع است.

·         به منظور جلوگيري از ايجاد گرد و غبار در محيط مدرسه ، محوطه مدرسه بايد با آسفالت يا بتون كف و نظاير آن مفروش گردد.

·         كليه مراكز آموزشي بايد مجهز به وسايل اعلام و اطفاء حريق باشند.

·          پيش بيني هاي لازم جهت تأمين راههاي ورودي و خروجي اضطراري با توجه به ظرفيت مدرسه و تعداد طبقات به عمل آيد.

·         در و پنجره هاي مشرف به فضاي خارج ، براي جلوگيري از ورود حشرات بايد به توري سيمی مناسب مجهز باشند.

·         پنجره هاي طبقات فوقاني مشرف به پرتگاه علاوه بر مورد فوق داراي نرده محافظ يا كتيبه ثابت باشد.

10- وضعيت آب آشاميدني:

·         آب آشاميدني سالم : منظور آبي است كه بدون بو، بدون مزه و طعم ناخوشايند و فاقد عوامل بيماريزا باشد و پارامترهاي شيميايي و فيزيكي آن بيش از حد مجاز نباشد و بايد داراي كلر باقيمانده در حد استاندارد باشد.

·         در مـــــدارسي كه از آب لوله كشي برخوردار نيستند و يا با قطع آب شبكه مواجه مي باشند، لازم است با استفاده از منبع آب بهداشتي ، ذخيره آب مورد نياز شرب و ساير مصارف بهداشتي با رعايت ضوابط و براي هر دانش آموز حداقل 15 ليتر در روز تأمين گردد.

·          براي مدارس شبانه روزي حداقل ميزان آب مصرفي يكصد ليتر براي هر نفر در نظر گرفته شود.

11- وضعيت آبخوري ها:

·         كف محوطه آبخوري قابل شستشو ودارای شيب كافي و مناسب به طرف مجراي فاضلاب باشد.

·         ديوار لبه آبخوري بايستي از جنس قابل شستشو (نظير كاشي) بوده و داراي شيب مناسب بطرف مجراي فاضلاب باشد.

·         ديوار اطراف آبخوري از جنس قابل شستشو (نظير كاشي ، سراميك ، سنگ و …) باشد.

·         آبخوري عمومي دانش آموزان بايد با شيرهاي مناسب با آب سردكن مجهز گردد.

·          براي هر45 نفر دانش آموز بايد يك شير وجود داشته باشد.

·          ارتفاع شير آن متناسب با سن دانش آموزان در دوره هاي مختلف تحصيلي (100 - 75 سانتيمتر) از سطح زمين باشد.

·          آبخوري بايد خارج از سرويسهاي بهداشتي و با رعايت شرايط بهداشتي و با فاصله حداقل 15 متر احداث گردد.

12- وضعيت بهداشت توالتها و دستشويي ها:

·         دستشويي بهداشتي: دستشويي بهداشتي دستشويي است که در ارتفاع 75-60 سانتيمتر از سطح زمين متناسب با سن دانش آموز نصب شده و شير دستشويي ها بلندتر از کاسه دستشويي قرار گيرد و به ازاي هر 60 نفر دانش آموز يک دستشويي بهداشتي در نظر گرفته شود.

·          استفاده از صابون مايع در دستشوئيها ضروري بوده كه بهتر است توسط مخزن ثابت صابون مايع و لوله كشي روي دستشوئيها انجام شود.

·         توالت بهداشتي : منظور از مستراح بهداشتي ، توالتي است كه داراي حداقل شرايط زير باشد:

·         داراي چاه فاضلاب يا مخزن جمع آوري باشد و يا به شبكه جمع آوري عمومي فاضلاب متصل باشد.

·         داراي ديوار، سقف و درب باشد.

·         نور اتاقك مستراح كافي باشد.

·         جريان هوا جهت تهويه وجود داشته باشد، يعني داراي هواكش برقي يا پنجره بازشو داراي توري باشد.

·         سره مستراح سالم و قابل شستشو باشد( فاقد شكستگي )

·         كف توالت داراي شيب مناسب به سمت سره بوده و قابل شستشو باشد.

·         ديواره هاي مستراح تا ارتفاع 150 سانتيمتر قابل شستشو باشد.

·         براي شستشو به آب دسترسي داشته باشد.

·         به ازاي هر 40 دانش آموز حداقل يک چشمه مستراح بهداشتي در نظر گرفته شود.

13- چگونگي جمع آوري و دفع زباله ها و فاضلاب:

·         دفع بهداشتي فاضلاب : منظور سيستم فاضلابي است كه طبق اصول بهداشتي به چاه هاي جاذب يا مخزن سپتيك و يا شبكه جمع آوري و دفع وصل مي گردد.

·         كليه كلاسها ، راهروها ، قسمتهاي اداري ، خوابگاه ، ناهارخوري ، آشپزخانه ، توالت و دستشوئي ، محوطه ، سالن ورزشي ، كارگاه و آزمايشگاه بايد داراي زباله دان بهداشتي درب دار ، ضد زنگ با ظرفيت و تعداد مناسب باشند و روزانه تخليه و به موقع شستشو و تميز گردند.

 

اقدامات پيشنهادي به مدرسه جهت بهبود بهداشت محيط و ايمني مدارس:

·         ترغيب دانش آموزان به حفظ و نگهداري و استفاده بهينه از امكانات

·         آموزش عملي شيوه استفاده درست از امكانات

·         بهره مندي از مشاركت دانش آموزان و والدين براي بهسازي و تعميرات

·         برنامه ريزي براي استفاده از توان دانش آموزان در كنترل بهداشت محيط مدارس

·         زيبا سازي ديوارها و ساختمان مدرسه از جمله رنگ آميزي يا كاشت درخت و گل در حياط مدرسه

·         بالا بردن سطح آگاهي هاي دانش آموزان در زمينه بهداشت محيط مدرسه

·         مديريت اعتبارات جهت بهبود وضعيت بهداشت محيط مدرسه

·         ايجاد اتاق بهداشت و تجهيز آن

·         لوله كشي صابون مايع

·         جداسازي آبخوري ها از دستشويي ها

·         بازديد و بررسي منظم تاسيسات و تجهيزات

بهداشت مواد غذايي در مدارس:

جهت ارتقاء سلامت تغذيه اي دانش آموزان به منظور تامين بخشي از انرژي مورد نياز دانش آموزان ، ارايه مواد غذايي سالم و جلوگيري از عرضه مواد غذايي كم ارزش تغذيه اي به دانش آموزان بايد به موارد زير توجه نمود:

1-      مواد خوراكي قابل عرضه در مدارس

2-      فضاي فيزيكي

3-      فرد متصدي بوفه/ فروشنده  مواد خوراكي

1-     مواد خوراكي:

·         تعريف ميان وعده: مواد غذايي است كه در دو ميان وعده صبح و بعداز ظهر مصرف مي گردد.ميان وعده بايد 400-300 كيلو كالري انرژي و 12-10 گرم پروتئين و بخشي از ريز مغذي ها مانند آهن و ويتامين و ... مورد نياز روزانه دانش آموزان را تامين كند.

مواد خوراكي كه در بوفه مدارس قابل عرضه هستند عبارتند از:

الف: انواع خوراكي هاي بسته بندي شده داراي: پروانه ساخت  از وزارت بهداشت، علامت استاندارد، نام و نشاني كارخانه ،تاريخ توليد و انقضاء معتبر، مشخصات تركيبات تشكيل دهنده، پوشش سالم و تميز.

اين مواد عبارتند از:

·         خشكبار: خرما،  انواع مغز ها

·         بستني هاي پاستوريزه يا استريليزه (بجزبستني يخي)

·         نوشيدني ها : دوغ بدون گاز، انواع آبميوه طبيعي (استريليزه يا پاستوريزه) ،آب معدني

·         بيسكويت، كيك،كلوچه

ب: لقمه سالم شامل : نان و پنير و گردو ، نان و تخم مرغ،  نان و پنير و خيار و گوجه فرنگي ، نان و كره وعسل ( خيار و گوجه فرنگي شسته شده و ضدعفوني شده باشد.)

ج: غذاهاي پخته شده: انواع آش و سوپ،  لوبيا،  عدس،  حليم به شرط داشتن شرايط تهيه زير:

·         داشتن آشپزخانه مطابق با ماده 2 تبصره 3آيين نامه بهداشت محيط مدارس و برابربا قانون اصلاح ماده 13 قانون موادخوراكي آشاميدني وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشكي

ارائه مواد غذايي در ظروف يكبار مصرف

·         پخت روزانه

·         نظارت انجمن اولياء و مربيان بر پخت و توزيع آنها

·         پخت در شرايط بهداشتي و رعايت كامل نكات بهداشتي

مواد غذايي كه عرضه آنها در مدارس غير مجاز است:

انواع پفك، انواع يخمك،  نوشابه هاي گازدار (بجزء ماء الشعير) ، آدامس، سوسيس، كالباس، سالاد الويه، چيپس، انواع لواشك و آلوچه فاقد شرايط بند الف – آب نبات هايي  كه به سطح دندان مي چسبند، آب ميوه هايي كه از آب و قند و اسانس ميوه تهييه شده اند، فلافل، بستني يخي.

تذكر: فهرست مواد غذايي قابل عرضه و مواد غذايي غير مجاز در بوفه مدارس  بايد در محل مناسب و در معرض ديد دانش آموزان و كاركنان مدرسه نصب گردد.

2-     فضاي فيزيكي و تجهيزات بوفه:

·         سقف بايد صاف،  مسطح،  بدون ترك خوردگي و درز و شكاف و هميشه تميز باشد.

·         كف بوفه از جنس مقاوم و صاف بدون درز و شكاف و قابل شستشو باشد.

·         كف داراي شيب مناسب به طرف كف شور فاضلاب رو باشد.

·         آب مصرفي بايد مورد تاييد مقامات بهداشتي باشد.

·         ديوار از كف تا سقف از جنس مقاوم و سالم به رنگ روشن و قابل شستشو باشد.

·         درها و پنجره ها از جنس مقاوم و سالم بدون ترك و شكستگي و زنگ زدگي و قابل شستشو بوده و هميشه تميز باشد.

·         پنجره هاي بازشو مجهز به توري سالم باشد به نحوي كه از ورود حشرات به داخل جلوگيري كند

·         درهاي مشرف به فضاي باز بايد به توري سالم و مناسب و همچنين فنر دار باشد به طوري كه از ورود حشرات و جوندگان و ساير حيوانات جلوگيري كند.

·         زباله دان درپوش دار مجهز به كيسه زباله با حجم مناسب باشد.

·         كليه مواد فاسد شدني بايد در داخل يخچال قرار گيرد.

3-     شرايط فروشنده مواد غذايي:

·         فروشنده مواد غذايي بايد كارت معاينه پزشكي معتبر دريافت و در محل كار خود نگهداري نمايد. مدت اعتبار اين كار حداكثر يكسال مي باشد.

·         كليه اشخاصي كه در بوفه كار مي نمايند موظفند بهداشت فردي و نظافت عمومي محل كار خود را رعايت نمايند.

·         استفاده از مواد غير استاندارد از جمله كاغذهاي بازيافتي و روزنامه جهت پيچيدن و بسته بندي مواد غذايي ممنوع است.

نظارت بر فعاليت كسانيكه  دست اندر كار تغذيه اند:

·         نظارت بر بهداشت مواد غذايي عرضه شده

·         توجه به بهداشت فردي تهييه كنندگان مواد غذايي در مدرسه و داشتن كارت سلامت

·         جلوگيري از فروش مواد غذايي توسط فروشندگان دوره گرد در اطراف مدرسه

·         نظارت بر بهداشت محيط بوفه و سالن غذاخوري در مدارس شبانه روزي